Vroeg in de ochtend rijden we richting Ga-Mampa, de zon komt net op achter de bergen van onze stad. Met twee auto’s rijden we door kloven, gebieden waar mijnbouw actief was en is, en waar grote delen in de natuur ongerept zijn. Het was alsof we Gods Majesteit hierin, zoals Psalm 19:2 zegt, bijna konden voelen. Onderweg naar 2 afgelegen primary scholen (Graad R – 7: Groep 1 t/m klas 1 Voortgezet Onderwijs) om voor het Bybelgenootskap van Suid-Afrika, Bijbels te gaan uitdelen. Deze Bijbelgenootschap is een onderdeel, net als het NBG (Nederlands – Vlaams Bijbelgenootschap) van hetzelfde wereldwijde netwerk: de United Bible Societies (UBS)

De meiden hebben verlof gekregen van school waardoor ze ook de dag mee kunnen beleven.

‘Pap wat is de bedoeling’, ‘Mam is er iets waar we rekening mee moeten houden?’… de vragen blijven komen. ‘Pap vindt u ook niet dat het lijkt alsof we hier in de hemel rondrijden met de auto?’ Na ruim twee uur rijden komen we aan bij het dorpje waar we de eerste school zullen bezoeken. Rijden in deze omgeving is vooral uitkijken voor geiten, koeien en ezels die vrij rondlopen. Woningen van hout gecombineerd met golfplaten en bakstenen staan in de omgeving waar we naar toe koersen: geen winkels, geen voorzieningen, we zien dat er water gehaald wordt uit de nabijgelegen rivier.  Zouden hier 10 auto’s per week komen? Wat onvoorstelbaar opvallend is dat elke persoon die we tegenkomen, terwijl we nog in de auto zitten, zijn grootste glimlach laat zien.

Het hek van de poort, om de school wordt opengedaan door de bewaker. Hij zal zeggen dat we er zijn. Handen worden geschud en we worden gevraagd om voor het eerste gebouw te gaan zitten, wachten tot de officiële zaken (papieren invullen, de directrice roepen, kinderen ‘in het gelid krijgen voor het bezoek’) geregeld zijn. Wat ongemakkelijk dralen we rond de aangewezen plek totdat we gezang horen: de kinderen van de hele school (285 kinderen) staan onder een afdak, gerangschikt op groep ons al zingend op te wachten. Overweldigend hun stemmen, die weerklinken in het landschap waarin de armoede groot is. Ds. Henk verteld in het kort, aan de hand van een meegebrachte olie- en zaklamp hét Evangelie. Als we vragen wie er Engels kan, zonder dat de principal (directeur) het moet vertalen gaan er hooguit 5 handen omhoog. Als het lied ‘I’m in the Lord’s Army’ klinkt, marcheren de kinderen, klas voor klas weer naar hun eigen lokaal. We mogen de Sepedi (de meest gesproken taal in Limpopo) Bijbels klas voor klas uitdelen, de laagste groepen krijgen een creatieve vorm aansluitend bij de leeftijd. Voor de middenbouw is er een audio-Bijbel, met zonnepaneel. Als we in graad 5 zijn klinkt er een bel ‘pauze = eten’. Gestommel op de gang en in de graad 5 word beleefd gewacht. We krijgen een seintje dat het tijd is om door te gaan naar de volgende klas en zien buiten kinderen lopen met een kommetje eten wat lijkt op witte bonen in tomatensaus. Vragende gezichten, met aan hun lijf een vastgeklemde gekregen Bijbel beschermd alsof dit hun enige houvast is.  ‘Wat is uw enige troost in leven en sterven…’ schiet door me heen. Een Bijbel vastgeklampt waar families rond de 25-50 personen in hun naaste omgeving mee bediend zullen worden.

Graad 6 en 7 bezoeken we tijdens de pauze, de kinderen komen gewillig terug in hun lokaal om te luisteren naar wat we mogen delen. Als we delen dat Johannes 3:16 de belangrijkste boodschap uit de hele Bijbel is, en de kinderen dat mee lezen, kijk ik links naast me. Een jongen die veel ouder oogt dan zijn klasgenoten lukt het niet om het te vinden, als ik het opzoek knikt hij zonder oogcontact te maken. Later horen we dat sommige kinderen in graad 7 het niet gelukt is om te leren lezen of schrijven. Ook voor het personeel is er een Bijbel. Al snel vraagt één van de onderwijzers me of we ook niet nog andere schoolmaterialen bij ons hebben, want die hebben ze hard nodig. Dat hebben we deze keer niet.

Is het raar om  dankbaarheid tot in de grote teen te ervaren bij het besef waar onze wieg heeft gestaan, zonder een keuze daarin te hebben gehad … net als al deze mooie mensen dat ook niet hebben, maar een zo’n ander bestaan hebben?

Als de mannen nog bezig zijn met wat formaliteiten, vermaken Jade, Grace en Gerrinde zich op het schoolterrein tussen alle kinderen. Er blijkt toch een meisje Engels te kunnen, die ons veel verteld over haar gezin en hoe dankbaar ze is voor deze school. Ergens in me ervaar ik rust, doordat we 7 boekjes te weinig hebben voor graad 2: we komen hier terug!

Na zo’n 20 minuten rijden komen we aan bij de volgende school. Op de route ernaartoe stroomt een rivier, die vier maanden geleden een aantal weken flink buiten zijn oevers is getreden, waardoor er een aantal weken geen onderwijs aan de kinderen gegeven kon worden, maar bewoners het dorp ook nauwelijks uit/in konden. Dit schijnt een jaarlijks terugkerend punt te zijn, een brug zou nodig zijn om deze periode letterlijk te overbruggen.

De kinderen van de school rennen op het hek af, om deze zelfstandig open te doen. Als we uit de auto’s stappen drommen de kinderen om ons heen, en zoeken al snel de nabijheid op. De school oogt primitief, mijn onderwijshart steekt. Er blijken 3 leerkrachten te zijn, die de 108 kinderen les geven in 3 lokalen. Hoe is hier zicht op en zorg voor elk kind? Doordat de directeur vergeten was dat we zouden komen, kunnen we wat laagdrempeliger contact maken met de kinderen. Al gauw voel ik een handje aan mijn been, van een klein meisje ‘zou ze 6 jaar zijn?’ die me bij elke stap volgt. Als we komen vertellen wat we komen doen voegen de kinderen zich onder het bordes om te luisteren. Eén jongen staart onophoudelijk naar Jan en wrijft al kijkend naar Jan over zijn eigen hoofd. Als we later vragen wat dit betekend geeft hij aan dat hij het raar vindt dat Jan geen haar meer heeft bovenop. Het geintje blijft zich talloze keren herhalen, de aandacht voor wat de directeur te vertellen heeft en vertaald verslapt. De kinderen krijgen ook hier op leeftijdscategorie een eigen Bijbel variant in het Sepedi. Als iedereen er één heeft gekregen en we nog moeten wachten op een aantal officiële handelingen merken we dat er toch nog wel een aantal kinderen Engels kan, waar eerder niemand de hand op stak bij de vraag ‘Wie kan verstaan wat we vertellen in het Engels?’. Kinderen blijken uit de buurt te komen, en wijzen in de richting van de primitieve hutjes waar we eerder langskwamen. Lopend, elke dag soms wel twee uur voordat ze op school kunnen komen.

Al gauw drommen de kinderen zich om Jade en Grace heen, voelen aan hun haren en willen graag een knuffel of high five. Jade gaat al gauw in overleg met een aantal kinderen om verderop te gaan voetballen, Grace heeft een andere tactiek: ze loopt om de school al marcherend met een stoet aan opgetogen volgelingen. Het meisje wat eerder mijn aandacht zocht staat nog steeds aan mijn been gedrukt…

De tijd is te kort, maar het is tijd om richting huis te gaan om voor het donker weer thuis te zijn. Met een hart vol indrukken, lege dozen en groot schurend vlak van wisselende emoties rijden we terug. ‘Pap doen jullie dit elke donderdag, dan vraag ik elke keer daarvoor vrij!’  Nee, niet elke donderdag maar we hopen dit zeker vaker te mogen doen. Heeft Jezus zelf niet gezegd dat de kinderen bij Hem moesten komen, ze niet verhinderd mochten worden bij Hem te komen want ze ZULLEN het Koninkrijk God beërven. Op hoop van zegen, zaaien voor Hem!

Heb je dat ook weleens dat je kijkt naar een druppel aan de kraan of aan een tak o.i.d. en je denkt.. ‘die gaat vast snel vallen?’ en dan blijkt dat die druppel het toch langer volhoud dan je eigen geduld.

Met een beetje verbeelding kun je dat vast ook verder doortrekken naar situaties is je dagelijkse bestaan. Zo ervaarden we, een tijdje geleden alweer, ook enig ongeduld en strijd op de planning voor kwartaal 2 op poten te krijgen. Inmiddels wonen we hier ruim 9 maanden en weten we dat ‘Ek sal gou by jou uitkom’ (NL: ik zal het je snel laten weten) een ruimer begrip is dan dat het klinkt.

De eerste vergadering, met betrokkenen om activiteiten voor de jeugd op te zetten, kwamen de afmeldingen druppelsgewijs binnen. Oké, kan gebeuren: de gebakken koeken delen we wel uit aan mensen verderop aan de straat. De dag van de verplaatste vergadering gebeurde precies hetzelfde: een langer weekend dus nauwelijks opkomst, dus opnieuw verschuiven. We werden wat geïrriteerd, verloren voor een uur de moed en beseften dat dit kneedproces ook onderdeel is van onze transitie.

In dit ‘kneedproces’ leren we ook onze minder mooie kanten kennen, God bewerkt ze. Hij kneed ons door Zijn Woord en de Heilige Geest die ons overtuigen van het goede en doen beseffen wat niet meer bij ons hoort. En tegelijkertijd mogen we stap na stap leren om te volharden. In ons geval betekend dat standvastig blijven volhouden, toegewijd blijven wanneer iets tegenzit. Niet altijd dapper en flink maar vooral niet opgeven. Na struikelen opnieuw beginnen, een flinke teug frisse lucht en er niet als een dood vogeltje bij gaan zitten. Maar ook lieve mensen om ons heen die voor ons bidden en als je zelf de moed dreigt te verliezen je vertellen dat je de overkant zult bereiken.

Bitter zijn helpt niet, het maakt je zuur en vreet je op.

Tegelijk maakt ons proces dit afhankelijk, biddend afhankelijk. En zonder confrontatie kunnen we niet groeien en missen we de liefdevolle zorg die God voor ons heeft klaargelegd. Er valt zoveel meer te zeggen, maar het allerbelangrijkste is dat God ons niet vergeten is! God zorgt voor ons. Hij is voor ons, niet tegen ons. Hij bekommert zich over ieder detail van ons leven en draagt zorg voor ons hart. Op die manier kunnen we hoop en vrede ervaren. De terugkerende vraag is of we Hem toestaan voor ons te zorgen, en of we diezelfde zorg oneindig durven te ontvangen.

Terug naar de vergadering: die kwam er uiteindelijk! Met een mooi resultaat om een kernteam samen te vormen met nog 3 anderen uit de kerk. We zullen de planning van dit kwartaal toevoegen om jullie een inkijk te geven in de komende activiteiten.

Buiten de geplande activiteiten om zien we dat er openingen komen, Jan gaat wekelijks mee naar de worship momenten op de hogere lokale school, legt bezoeken af en einde van deze maand hopen we Bijbels uit te spreiden op scholen in afgelegen gebieden.

Niet op onze tijd, maar Zijn tijd!

Wacht op de HEERE, wees sterk en Hij zal uw hart sterk maken; ja, wacht op de HEERE.

Psalm 27:14

Een gebruik in ons gezin is dat we op zondagmiddag ‘lekkers eten’. Vergniffelend worden de schaaltjes op de tafel gezet, gekeurd, en als iedereen er is beginnen we. Aan de voorkant van onze emigratie werd deze traditie ook door de meiden genoemd,.. die schaaltjes lekkers moesten er komen op zondagmiddag.

Vaak beland er op en onder de tafel het nodige, wat het neurotische schoonmaakbrein vrijwel direct weg poetst, .. maar toch blijven er her en der wat resten chips op het vloerkleed hangen. Op maandag trof ik het aan, een optocht van mieren die hun in-en uitgang hadden gevonden door het lage kamerraam. In Zuid-Afrika zijn de huizen toch wat anders gebouwd en komen er snel diverse beestjes binnen. Wat geïrriteerd keek ik naar hun trektocht. De beestjes ruimden stukje voor stukje, beetje bij beetje de kruimels chips op die aan mijn poetslap waren ontkomen. In gedachten hoorde ik m’n moeder ‘Ga naar de mier, luiaard, zie zijn wegen en word wijs!’… menige keren gehoord in mijn puberteit.

‘Wat is hier nou wijs aan’.. dacht ik, meer irritant dat deze beesten in grote getale in ons huis wisten te komen. Met lui zijn, uit dat Bijbelvers uit Spreuken 6:6 werd niet direct lui bedoelt, maar er wordt gevraagd of we geestelijk actief zijn. Hoe kun je die mieren nou bekijken: juist op je knieën, de plek waar God je ook wil hebben spreekwoordelijk gezien.

Door de dierenliefhebbers aka Frederika Vonk’s hier in huis, wist ik dat de mieren leven voor hun koningin, ze vinden voedsel voor haar, ze beschermen haar: alles draait om haar. Veelzeggend eigenlijk want wat doe ik voor onze Koning?

Buiten dat mieren ook alles met elkaar delen , strijden ze ook gezamenlijk. Een mier alleen is kwetsbaar, en mogelijk ook minder krachtig. Wat kun je jezelf, als je het zo bekijkt, toch ook meer en meer voelen als een mier. Wat heeft mijn gebedsleven voor zin,.. ik bid al zolang? Wat voor plan heeft God voor mijn leven, … ik merk Hem niet?

Zondag 18 januari hebben we als startzondag gemarkeerd in onze kerk NHKA Welgelegen. Samen met andere jeugdwerkers hadden we een programma opgezet, en ons verlangen was ook dat er veel gezinnen zouden komen deze zondag in de kerk. En God gaf dat er kinderen kwamen, mét hun ouder(s) en grootouder(s), zich inschreven voor het cathegese seizoen en we samenbindende activiteiten konden starten: cup cakes versieren, ballonnen oplaten voorzien van een boodschap, gesprekken met de oudere jeugd en het belang van ‘delen’ te delen,  kindernevendienst. En dat is niet alleen te doen, mét Gods hulp mogen we het samen doen!

De geestelijke armoe is (ook hier) groot, mogelijk onder de ouder(s)/verzorger(s) nog meer dan onder de jeugd. Des te meer is het zaak om het samen te doen, te delen,…

Delen, samen doen en dan groeien tot eer van Hem!

Beste beesten die mieren…

Kerkgeschiedenis is belangrijk omdat het inzicht geeft in de ontwikkeling van het christendom en de kerk door de eeuwen heen, ons verbindt met ons geestelijke erfgoed en de lessen leert van gelovigen die uitdagingen hebben doorstaan. Het helpt bij het begrijpen van leerstellingen, de vorming van de kerk als instituut en de bredere culturele, sociale en politieke context waarin het geloof zich ontwikkelde.

Dat is het het antwoord wanneer je zoekt op Google “Waarom is kerkgeschiedenis belangrijk”. En dat is dan ook meteen de reden, naast het leren kennen van de jeugd hier, waarom wij met de jeugd deze uitstap graag wilden gaan doen.

Het is het begin van een vakantieweek. Op vrijdagmiddag, direct na schooltijd, vertrekken we om 13:00u vanaf het kerkplein naar Pretoria. Als eerste onderdeel staat het SP Engelbrechtmuseum op ons programma. Dit museum, in een oud kerkje uit 1905, is de plek waar de verzameling van prof SP Engelbrecht (1891-1977) tentoongesteld word. Prof. SP Engelbrecht heeft veel interessant voorwerpen uit de geschiedenis van de Kerk verzameld vanaf 1652 tot de in de 20e eeuw.

Als we aankomen, worden we hartelijk ontvangen door Ds. C. Johann de Bruin, die ook onze rondleiding door het museum zal verzorgen. De geschiedenisles begint met een uitleg over de herdenkingssteen, die in 1905 tijdens de bouw geplaatst is. Een aantal dingen vallen daar meteen op :
– Gebouwd voor de NED. HERV. of GEREF. GEMEENTE
– De tekst ‘Ik zal u zegenen en wees een zegen‘ is in het Nederlands op de steen gezet.

Als de rondleiding door het museum wordt gedaan, worden de banden met Europa en veelal met Nederland meteen erg duidelijk. Van bekende dominees tot onze eigen Nederlandse Statenvertaling, alles komt voorbij. Ook de invloed van de boerenoorlog en de geschiedenis van voortrekkers worden aangehaald. Aan het einde van de rondleiding mag de jeugd ook proberen te spelen op een oud traporgel. We hebben veel geschiedenis gezien en gehoord. Het SP Engelbrechtmuseum mooi heeft ons doel van het bezoek prachtig verwoord “Ons wil ons lidmate (en enige ander persone) se historiese bewussyn aanwakker en NHKA-lidmate weer trotse Hervormers laat wees!“

Na het bezoek bij het museum vertrekken we naar de kerk NHK Pretoria-Oos. We worden hier ontvangen door Ds. Rue Hopley. Zij heeft met haar gemeente voor ons zowel eet- als slaapgelegenheid verzorgt. Na eerst een stevige maaltijd (verschillende soorten lasagne) sluiten we, buiten op het gras, met de jeugd de dag af met gebed en een korte bijbelstudie. We slapen in verschillende ruimtes voor de jongens, meiden en begeleiders.

De volgende ochtend is onze dominee (ds. Henk) vroeg wakker en komt er overal steeds meer activiteit. Al met al zijn we een half uur eerder dan gepland wakker en onze dominee vindt snel een doel om als extraatje toe te voegen aan de Kerk, Kuns en Kultuurdagen. We zouden de kerk kunnen bekijken, vooral de lange ramen, die met glas-in-lood bezet zijn. Maar helaas hebben we geen sleutels van de kerk, ondanks de gigantische bos sleutels die we tijdelijk hebben gekregen. Na een kort contactmoment met de dominee van Pretoria Oos is het snel geregeld. We kunnen de kerk binnen en krijgen ook daar een complete rondleiding. De dominee (ds. Rue) legt alles uit, waarom de glas in lood er zit en wat de betekenissen of symbolieken zijn bij de verschillende vensters. Na het ontbijt, broodjes worst (echte boerewors) welke Gerrinde toch te machtig vond zo vroeg in de ochtend, zijn we vertrokken naar het voortrekkersmonument.

Wanneer we aan een monument denken, denken we als snel aan een standbeeld. Of in ieder geval iets in die grootte. En dan belanden we aan bij het voortrekkermonument. Dat is toch echt wat anders qua grootte. Met verschillende zalen binnen in het monument, is zowel het gebouw als de geschiedenis zwaar indrukwekkend. De gedachtenis aan hoe duizenden mensen (voortrekkers) vanuit het zuiden het binnenland in trokken, doet ons niet meteen denken aan alles wat er is gebeurd. Maar er is een enorme muur met granieten blokken aan de binnenkant van het monument waarin de hele verhaallijn is uitgebeeld. Hierin zijn de diverse gebeurtenissen uitgebeeld en geeft het een indruk van hoe het was in die tijd. Ook daar zie je duidelijk hoe de bijbel wordt doorgegeven aan de voortrekkers. Het is muisstil in de groep als de gids de hele muur langs loopt en paneel voor paneel de uitleg geeft. Iedereen is onder de indruk.

Na de rondleiding door het monument en veel traplopen gaan we nog even rondom het monument. We krijgen hier een oefening voor zweepslag. In de tijd van de voortrekkers reden mensen met ossenwagens. Voor de ossenwagens waren 12 – 24 ossen aangespannen en om deze onder controle te houden gebruikten ze een zweep. Het klappen van de zweep hield de ossen onder controle. Na de demonstratie halen we nog snel een hapje eten en beginnen we aan de terugreis naar Polokwane. We arriveren na een soepele terugreis rond 18:00u bij de kerk, waar de ouders ons al staan op te wachten.

We kijken terug op twee leerzame, maar vooral ook verbindende dagen. De jeugd kent ons ietsjes beter en wij de jeugd. Vandaag bijna een week later, zijn we nog steeds zo onder de indruk van de geschiedenislessen die we hebben gekregen. Veel bloedvergieten en toch bleven de mensen God trouw. Ze bleven geloven en dat is beloond geworden. Bij de slag om bloedrivier werden de voortrekkers, een groep van 464 mensen met 200 knechten, aangevallen door 10.000 man. Er is geen enkele persoon aan de voortrekkerskant overleden.